Geograf Bawarski. Opis grodów i ziem z północnej strony Dunaju. Dokument sporządzony w połowie IX wieku przez anonimowego autora. Spisany najprawdopodobniej w Ratyzbonie na zamówienie bądź użytek Ludwika II Niemieckiego. Zapiska zawiera spis plemion słowiańskich zamieszkujących obszar na północ od Dunaju i wschód od Łaby. Obok nazwy plemienia widnieje informacja o posiadanej przezeń liczbie grodów. Dokument, którego oryginalna nazwa brzmi Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii, odkryty został w bibliotece elektora bawarskiego w roku 1772. Dokonał tego hrabia de Buat, minister pełnomocny Ludwika XV na dworze saskim. Polska nazwa Geograf Bawarski została nadana zapisce przez Jana Potockiego, który w 1776 dokument ten przedrukował.
Wśród plemion słowiańskich wymienionych w Geografie Bawarskim znajdujemy również te, które weszły w skład późniejszego Państwa Gnieźnieńskiego. Glopeani (Goplanie) z zawrotną liczbą 400 grodów. Lendizi (Lędzianie) 98 grodów. Prissani (Pyrzyczanie) 70 grodów. Uelunzani (Wolinianie) 70 grodów. Uuislane (Wiślanie), brak informacji na temat grodów. Sleenzane (Ślężanie) 15 grodów. Lunsizi (Łużyczanie) z 30 grodami. Dadosesani (Dziadoszanie) mający 20 grodów. Opolini (Opolanie) z 20 grodami. Golensizi (Golęszyce) z 5 grodami. Nie wymienia natomiast Geograf Bawarski Polan. Najbardziej prawdopodobna wydaje się teza, iż z plemieniem Polan tożsami są Glopeani (Goplanie) ze swoimi 400 grodami. Na terenie wielkopolski lokuje się również posiadających aż 67 grodów Miloxi, których utożsamia się z hipotetycznym plemieniem Mogilan mającym zamieszkiwać obszar nad rzeką Mogielnicą, niewielkim dopływem Warty.
| Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii. |
| (1) Isti sunt qui propinquiores resident finibus Danaorum, quos vocant Nortabtrezi, ubi regio, in qua sunt civitates LIII per duces suos partite. |
| (2) Vuilci, in qua civitates XCV et regiones IIII. |
| (3) Linaa est populus, qui habet civitates VII. |
| (4-6) Prope illis resident, quos vocant Bethenici et Smeldingon et Morizani, qui habent civitates XI. |
| (7) Iuxta illos sunt, qui vocantur Hehfeldi, qui habent civitates VIII. |
| (8) Iuxta illos est regio, que vocatur Surbi, in qua regione plures sunt, que habent civitates L. |
| (9) Iuxta illos sunt quos vocant Talaminzi, qui habent civitates XIII. |
| (10) Beheimare, in qua sunt civitates XV. |
| (11) Marharii habent civitates XI. |
| (12) Vulgarii regio est inmensa et populus multus habens civitates V, eo quod mutitudo magna ex eis sit et non sit eis opus civitates habere. |
| (13) Est populus quem vocant Merehanos, ipsi habent civitates XXX. |
| Iste sunt regiones, que terminant in finibus nostris. |
| Isti sunt, qui iuxta istorum fines resident. |
| (14) Osterabtrezi, in qua civitates plus quam C sunt. |
| (15) Miloxi, in qua civitates LXVII. |
| (16) Phesnuzi habent civitates LXX. |
| (17) Thadesi plus quam CC urbes habent. |
| (18) Glopeani, in qua civitates CCCC aut eo amplius. |
| (19) Zuireani habent civitates CCCXXV. |
| (20) Busani habent civitates CCXXXI. |
| (21) Sittici regio inmensa populis et urbibus munitissimis. |
| (22) Stadici, in qua civitates DXVI populousque infinitus. |
| (23) Sebbirozi habent civitates XC. |
| (24) Unlizi populus multus civitates CCCCXVIII. |
| (25) Neriuani habent civitates LXXVIII. |
| (26) Attorozi habent civitates CXLVIII, populus ferocissimus. |
| (27) Eptaradici habent civitates CCLXIII. |
| (28) Vuilerozi habent civitates CLXXX. |
| (29) Zabrozi habent civitates CCXII. |
| (30) Znetalici habent civitates LXXIIII. |
| (31) Aturezani habent civitates CIIII. |
| (32) Chozirozi habent civitates CCL. |
| (33) Lendizi habent civitates XCVIII. |
| (34) Thafnezi habent civitates CCLVII. |
| (35) Zeriuani, quod tantum est regnum, ut ex eo cuncte genetes Sclauorum exorte sint et originem, sicut affirmant, ducant. |
| (36) Prissani civitates LXX. |
| (37) Velunzani civitates LXX. |
| (38) Bruzi plus est undique quam de Enisa ad Rhenum. |
| (39) Vuizunbeire. |
| (40) Caziri civitates C. |
| (41) Ruzzi. |
| (42) Forsderen. |
| (43) Liudi. |
| (44) Fresiti. |
| (45) Serauici. |
| (46) Lucolane. |
| (47) Ungare. |
| (48) Vuislane. |
| (49) Sleenzane civitates XV. |
| (50) Lunsizi civitates XXX. |
| (51) Dadosesani civitates XX. |
| (52) Milzane civitates XXX. |
| (53) Besunzane civitates II. |
| (54) Verizane civitates X. |
| (55) Fraganeo civitates XL. |
| (56) Lupiglaa civitates XXX. |
| (57) Opolini civitates XX. |
| (58) Golensizi civitates V. |
| Opis grodów i ziem z północnej strony Dunaju. |
| (1) Którzy najbliżej siedzą granic Duńczyków są ci, których nazywają północnymi Obodrytami [Nortabtrezi], a tam ziemia, w której jest grodów 53 podzielonych między ich książąt. |
| (2) Wieleci [Vuilci], u których 95 grodów i 4 ziemie. |
| (3) [G]linianie [Linaa] jest to lud, który ma 7 grodów. |
| (4-6) Blisko nich siedzą ci, których nazywają Bytyńcami [Bethenici] i Smolinianami [Smeldingon] i Morzyczanami [Morizani], którzy maja 11 grodów. |
| (7) Obok nich są ci, których nazywa się Hawelanami [Hehfeldi], którzy mają 8 grodów. |
| (8) Obok nich jest ziemia, którą nazywają Serbią [Surbi], w tej ziemi liczne są [ludy], które maja 50 grodów. |
| (9) Obok nich są ci, których nazywają Głomaczami [Talaminzi], i ci maja 14 grodów. |
| (10) Czesi [Beheimare], w których [ziemi] jest 15 grodów. |
| (11) Morawianie [Marharii] mają 11 grodów. |
| (12) Bułgaria [Vulgarii] jest to ziemia niezmierzona i lud niezliczony, mający 5 grodów, a to dlatego, że jest ich wielkie mnóstwo i nie potrzeba im grodów. |
| (13) Jest też lud, który nazywają Morawianami [Merehanos], ci mają 30 grodów. |
| Te są ziemie, które dotykają naszych granic. |
| Te są [plemiona], które obok ich granic siedzą. |
| (14) Wschodni Obodryci [Osterabtrezi], w których [ziemi] jest więcej niż 100 grodów. |
| (15) Miloxi, w których [ziemi] 67 grodów. |
| (16) Phesnuzi mają 70 grodów. |
| (17) Thadesi mają więcej niż 200 miast. |
| (18) Glopeani, w których [ziemi] 400 grodów albo i więcej. |
| (19) Zuireani mają 325 grodów. |
| (20) Busani mają 231 grodów. |
| (21) Sittici to ziemia niezmiernie ludna i mająca bardzo obronne miasta . |
| (22) Stadici, w których [ziemi] 516 grodów, a lud niezliczony. |
| (23) Sebbirozi mają 90 grodów. |
| (24) Unlizi to lud liczny, [ma] 318 grodów. |
| (25) Neriuani mają 78 grodów. |
| (26) Attorozi mają 148 grodów, lud to bardzo srogi. |
| (27) Eptaradici mają 263 grody. |
| (28) Vuilerozi mają 180 grodów. |
| (29) Zabrozi mają 212 grodów. |
| (30) Znetalici mają 74 grody |
| (31) Aturezani mają 104 grody. |
| (32) Chozirozi mają 250 grodów. |
| (33) Lendizi mają 98 grodów. |
| (34) Thafnezi mają 257 grodów. |
| (35) Zeriuani, a to taki jest kraj, że z niego pochodzą wszystkie plemiona słowiańskie i początek [swój], jak powiadają, wywodzą. |
| (36) Pyrzyczanie [Prissani] [mają] 70 grodów. |
| (37) Velunzani [Wolinianie] [mają] 70 grodów. |
| (38) Bruzi więcej [mają] w okręgu niż od Enizy aż do Renu. |
| (39) Vuizunbeire. |
| (40) Chazarzy [Caziri] [mają] 100 grodów. |
| (41) Ruzzi. |
| (42) Forsderen. |
| (43) Liudi. |
| (44) Fresiti. |
| (45) Serauici. |
| (46) Lucolane. |
| (47) Węgrzy [Ungare]. |
| (48) Wiślanie [Vuislane]. |
| (49) Ślężanie [Sleenzane] [mają] 15 grodów. |
| (50) Łużyczanie [Lunsizi] [mają] 30 grodów. |
| (51) Dziadoszanie [Dadosesani] [mają] 20 grodów. |
| (52) Milczanie [Milzane] [mają] 30 grodów. |
| (53) Besunzane [mają] 2 grody. |
| (54) Verizane [mają] 10 grodów. |
| (55) Fraganeo [mają] 40 grodów. |
| (56) Lupiglaa [mają] 30 grodów. |
| (57) Opolanie [Opolini] [mają] 20 grodów. |
| (58) Gołęszycy [Golensizi] [mają] 5 grodów. |
Wersja łacińska i tłumaczenie według tekstu ustalonego przez Henryka Łowmiańskiego, O pochodzeniu Geografa bawarskiego, [w:] Roczniki Historyczne, T. 20, s. 9-58, Poznań 1955.
| Henryk Łowmiański, O identyfikacji nazw Geografa bawarskiego, [w:] Studia Źródłoznawcze, T. 3, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Poznań 1958. |
| Henryk Łowmiański, O pochodzeniu Geografa bawarskiego, [w:] Roczniki Historyczne, T. 20, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 1955. |
| Jan Dąbrowski, Dawne dziejopisarstwo polskie (do roku 1480), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław - Warszawa - Kraków 1964. |